२.१ भौगोलिक स्थान
गन्यापधुरा गाउँपालिका को क्षेत्रफल १३५.६५ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस गाउँपालिकाको केन्द्र साविकको गन्यापधुरा गाविस क्षेत्रमा राखिएको छ । यस गाउँपालिकालाई ५ वडामा विभाजन गरिएको छ । यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा अमरगढी नगरपालिका, पश्चिममा अजयमेरु गाउँपालिका, उत्तरमा नवदुर्गा गाउँपालिका तथा दक्षिणमा भागेश्वर गाउँपालिकासम्म फैलिएको छ ।
२.२ ऐतिहासिक पहिचान नामांकन
गन्यापधुरा गाउँपालिका प्राकृतिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाले सम्पन्न सुदूरपश्चिम प्रदेश अन्तर्गत डडेल्धुरा जिल्लामा अवस्थित एक महत्वपूर्ण गाउँपालिका हो । हरियाली वनजंगल, जैविक विविधता तथा ग्रामीण सभ्यताले भरिपूर्ण यस गाउँपालिका स्थानीय तह पुनर्संरचना पश्चात् वि.सं. २०७३ सालमा स्थापना गरिएको हो । साविकका विभिन्न गाउँ विकास समितिहरू समेटी गठन गरिएको यस गाउँपालिकाले कृषि, पशुपालन, पर्यटन तथा स्थानीय पूर्वाधार विकासलाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ । विविध जातजाति, भाषा, धर्म तथा संस्कृतिको साझा बसोबास रहेको यस गाउँपालिका सामाजिक सद्भाव तथा सांस्कृतिक विविधताको उत्कृष्ट उदाहरणको रूपमा परिचित छ । प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक आस्था तथा ऐतिहासिक महत्वले भरिपूर्ण यस गाउँपालिका सुदूरपश्चिम प्रदेशको महत्वपूर्ण ग्रामीण स्थानीय तहको रूपमा स्थापित भएको छ ।
२.३ राजनीतिक स्थिति
गन्यापधुरा गाउँपालिका नेपालको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन प्रणाली अन्तर्गत सुदूरपश्चिम प्रदेशको डडेल्धुरा जिल्लामा अवस्थित एक स्थानीय तह हो । नेपालको संविधान २०७२ बमोजिम स्थानीय तह पुनर्संरचना पश्चात् वि.सं. २०७३ सालमा यस गाउँपालिकाको स्थापना गरिएको हो । गाउँपालिकामा निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरूमार्फत स्थानीय शासन सञ्चालन हुँदै आएको छ । गाउँपालिका अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, वडा अध्यक्ष तथा वडा सदस्यहरूद्वारा स्थानीय प्रशासन तथा विकास निर्माणका कार्यहरू सञ्चालन गरिन्छन् । स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन अनुसार शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, सडक, खानेपानी, पर्यटन तथा पूर्वाधार विकासका कार्यक्रमहरू सञ्चालन हुँदै आएका छन् । स्थानीय तहको निर्वाचनमार्फत जनप्रतिनिधिहरू चयन हुने व्यवस्था रहेको छ ।
२.४ धरातलीय अवस्था
गन्यापधुरा गाउँपालिका पहाडी भू–भागमा अवस्थित गाउँपालिका भएकाले यहाँको धरातलीय अवस्था विविधतायुक्त रहेको छ । समुद्री सतहदेखि मध्यमदेखि उच्च उचाइसम्म फैलिएको यस क्षेत्रमा डाँडा, पहाड, खोल्सा, नदी तथा वनजंगलले भरिपूर्ण प्राकृतिक संरचना पाइन्छ । गाउँपालिकाको अधिकांश भू–भाग कृषि तथा वन क्षेत्रले ओगटेको छ भने केही स्थानहरू बस्ती तथा व्यापारिक केन्द्रका रूपमा विकसित भएका छन् । यहाँको हावापानी समशीतोष्ण प्रकारको रहेको छ, जसका कारण कृषि तथा पशुपालनका लागि उपयुक्त वातावरण रहेको पाइन्छ । प्राकृतिक स्रोत तथा जैविक विविधताले सम्पन्न यस क्षेत्र पर्यटकीय दृष्टिले समेत महत्वपूर्ण मानिन्छ ।
२.५ प्राकृतिक सम्पदा
गन्यापधुरा गाउँपालिका प्राकृतिक सम्पदाका दृष्टिले सम्पन्न गाउँपालिकाको रूपमा परिचित छ । यहाँ प्रशस्त वनजंगल, हरियाली डाँडाकाँडा, खोला–नाला तथा जैविक विविधता पाइन्छ । गाउँपालिकामा विभिन्न प्रकारका जडीबुटी, वनस्पति तथा बहुमूल्य प्राकृतिक स्रोतहरू उपलब्ध रहेका छन् । कृषि योग्य भूमि, पानीका स्रोत तथा प्राकृतिक चरन क्षेत्रले यहाँको आर्थिक तथा कृषि प्रणालीलाई सहयोग पुर्याएको छ । वन क्षेत्रमा पाइने विभिन्न वन्यजन्तु तथा चराचुरुङ्गीहरूले यहाँको पर्यावरणीय महत्वलाई अझ समृद्ध बनाएका छन् । प्राकृतिक सौन्दर्य, स्वच्छ वातावरण तथा मनोरम भू–दृश्यका कारण यस गाउँपालिकामा आन्तरिक पर्यटनको समेत राम्रो सम्भावना रहेको छ ।
२.६ सांस्कृतिक उत्कृष्टता
गन्यापधुरा गाउँपालिका सांस्कृतिक विविधता तथा सामाजिक सद्भावले सम्पन्न गाउँपालिकाको रूपमा परिचित छ । यहाँ विभिन्न जातजाति, भाषा, धर्म तथा परम्परागत संस्कृतिको साझा बसोबास रहेको छ । स्थानीय समुदायले मनाउने विभिन्न धार्मिक पर्व, जात्रा, मेलापात तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूले गाउँपालिकाको सांस्कृतिक पहिचानलाई समृद्ध बनाएको छ । देउडा, भजन, लोकनृत्य तथा स्थानीय लोकसंस्कृतिले यहाँको मौलिक परम्परालाई संरक्षण गर्दै आएको छ । परम्परागत भेषभूषा, खानपान तथा सामुदायिक सहकार्यको संस्कृतिले गाउँपालिकामा सामाजिक एकता र सद्भाव कायम राख्न महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको छ । यसरी गन्यापधुरा गाउँपालिका सुदूरपश्चिम क्षेत्रको सांस्कृतिक उत्कृष्टताको महत्वपूर्ण केन्द्रको रूपमा परिचित रहेको छ ।
२.७ विकास सम्भावनाहरू
गन्यापधुरा गाउँपालिका विकासका दृष्टिले सम्भावनायुक्त गाउँपालिकाको रूपमा रहेको छ । यहाँ कृषि, पशुपालन, जडीबुटी उत्पादन, पर्यटन तथा वनजन्य स्रोतहरूको पर्याप्त सम्भावना रहेको पाइन्छ । उर्वर कृषि भूमि, प्राकृतिक पानीका स्रोत तथा अनुकूल हावापानीका कारण व्यावसायिक कृषि तथा पशुपालन विस्तार गर्न सकिने अवस्था रहेको छ । प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाका कारण आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटन प्रवर्द्धनको राम्रो सम्भावना रहेको छ । सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी तथा सञ्चार पूर्वाधारको क्रमिक विकाससँगै गाउँपालिकामा आर्थिक तथा सामाजिक गतिविधिहरू विस्तार हुँदै गएका छन् । स्थानीय स्रोत, साधन तथा जनशक्तिको प्रभावकारी उपयोगमार्फत यस गाउँपालिकालाई समृद्ध र आत्मनिर्भर स्थानीय तहको रूपमा विकास गर्न सकिने पर्याप्त सम्भावना रहेको छ ।
२.८ सदस्यता उत्पाद
सदस्यता उत्पाद
२.९ मानव विकास सूचकांक
Human Development Index मानव विकासको अवस्था मापन गर्ने महत्वपूर्ण सूचकको रूपमा परिचित छ । यस सूचकांकले मुख्य रूपमा शिक्षा, स्वास्थ्य तथा आयस्तरलाई आधार मानी मानव जीवनको समग्र विकासको अवस्था मूल्याङ्कन गर्दछ । शिक्षा क्षेत्रमा साक्षरता दर, विद्यालय पहुँच तथा शैक्षिक उपलब्धि, स्वास्थ्य क्षेत्रमा औसत आयु तथा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच, र आर्थिक क्षेत्रमा प्रतिव्यक्ति आयलाई आधार मानी मानव विकास सूचकांक निर्धारण गरिन्छ । मानव विकास सूचकांकले कुनै क्षेत्र वा समुदायको सामाजिक तथा आर्थिक अवस्थाको समग्र चित्र प्रस्तुत गर्ने भएकाले विकास योजना निर्माण तथा नीति तर्जुमामा महत्वपूर्ण आधारको रूपमा प्रयोग गरिन्छ ।